مارکس و انگلس

مارکس در نامه اي به کوگلمان در 12 دسامبر 1868 مي نويسد: « هر کسي دوکلام در باره تاريخ بداند مي فهمد که تغييرات اجتماعي بزرگ بدون جوش و خروش زنان ناممکن است.»

انگلس د رمقدمه اي بر اولين چاپ کتاب " منشا

خانواده، مالکيت خصوصي و دولت" مي نويسد،  در تحليل نهائي توليد و بازتوليد نيازهاي مادي انسان ها، عامل تعيين کننده در تاريخ بشر است. اين توليد داراي خصلت دوگانه است. از يک سو، توليد وسيله معيشت، فرآورده هاي غذائي و پوشاکي و سرپناه و ابزار ضروري براي اين توليد. از سوي ديگر، توليد نوع بشر و تکثير نسل. مختصات سازمان اجتماعي مردم در اين يا آن مقطع تاريخي توسط هر دوي اينها تعيين مي شود: توسط سطح تکامل کار از يک سو و خانواده از سوي ديگر.»

انگلس مي گويد تضادهاي طبقاتي و اجتماعي جامعه، در مناسبات ميان مرد و زن در سلول خانواده منعکس مي شود:

   « ظهور اولين اختلاف طبقاتي در تاريخ مصادف است با شکل گيري تخاصم ميان مرد و زن در ازدواج تک همسري؛ و اولين ستمگري طبقاتي مصادف است با ستم مرد بر زن. هر چند ظهور تک همسري به لحاظ تاريخي يک گام به پيش بود؛ اما همانند برده داري و ثروت خصوصي و همراه با آنها، عصري را در تاريخ بشر مي گشايد که هر يک گام به پيش آن بطور نسبي يک گام به عقب نيز هست زيرا  نيک بختي و پيشرفت براي برخي به بهاي فلاکت و استيصال ديگران کسب مي شود. ازدواج تک همسري شکل سلول وار جامعه متمدن است که ماهيت تقابلها و تضادهائي را که بطور تمام و کمال در سطح آن جامعه فعالند مي توان در درون آن بررسي کرد.  » (انگلس، 1884 – منشا خانواده، مالکيت خصوصي و دولت)

   انگلس موقعيت طبقاتي زن خانه دار را بصورت کارگر مقيد (سرف) تحليل مي کند و مي نويسد:

   « در جامعه کموني باستاني وظيفه اي که به زنان بعنوان مديريت خانوار (خانواري که از زوجهاي متعدد و فرزندان آنان تشکيل مي شد) داده مي شد به همان اندازه وظيفه مردان در تهيه آذوقه، خصلت يک صنعت همگاني و اجتماعا ضروري را داشت. با ظهور خانواده پاتريارکال (پدر سالار) و حتا پيشتر از آن با ظهور خانواده تک همسري، تغييري رخ داد. مديريت خانوار خصلت همگاني خود را از دست داد. ديگر ربطي به جامعه نداشت. بلکه  تبديل به يک خدمت خصوصي شد؛ زن سرخدمتکار شد........خانواده مدرن بر شالوده بردگي خانگي آشکار يا پنهان زن بنا شده است واين خانواده ها سلولهاي جامعه مدرن را تشکيل مي دهند.» (انگلس – منشا خانواده، مالکيت خصوصي و دولت)

لنين

لنين در افشاي جامعه سرمايه داري در مورد مسئله زنان مي گويد: « آموزش، فرهنگ، تمدن، آزادي! در تمام کشورهاي سرمايه داري و جمهوري هاي بورژوائي اين ادعاهاي گنده همراه است با قوانيني که بطرز حيرت انگيزي  کثيف، بطرز مشمئز کننده اي پست، بطرز حيواني خشن، که  زنان را درازدواج و طلاق نابرابر مي کنند، بچه اي را که خارج از عقد ازدواج بدنيا آمده  "غير قانوني" و  نابرابر اعلام مي کنند، به مردان امتياز داده و زنان را پست شمرده و تحقير مي کنند ...

   مرگ بر اين دروغ! مرگ بر دروغگويان که در حال وجود جنس ستمديده اي، در حال وجود  طبقات تحت ستم، در حال وجود مالکيت خصوصي بر سرمايه و سهام و وجود کساني که در حال ترکيدنند  و از غلات اضافه براي برده کردن گرسنگان استفاده مي کنند، صحبت از آزادي و برابري براي همه مي کنند. مرگ بر اين دروغگويان! بيائيد بجاي برابري براي همه، بگوئيم پيش به سوي مبارزه عليه ستمگران و استثمارگران، پيش به سوي محو امکان استثمار و ستم. اين است شعار ما! (لنين، "قدرت شوراها و موقعيت زنان" کليات آثار 30)

 پس از پيروزي انقلاب در روسيه و استقرار دولت پرولتاريا، لنين در مورد موقعيت جديد زنان گفت:

« هر جا که زمين دارها و سرمايه داران يا تجار موجود نيستند و در هر جا که حکومت مردم زحمتکش در حال ساختن يک زندگي نوين بدون اين استثمارگران است، در آنجا زن و مرد از نظر قانوني برابرند. اما برابري در برابر قانون لزوما برابري در عمل نيست. ما ميخواهيم که زن زحمتکش با مرد زحمتکش نه فقط در برابر قانون بلکه در واقعيت روز  برابر باشد. براي اينکه چنين شود زنان زحمتکش بايد نقش فزاينده اي در اداره بنگاه هائي که سوسياليستي شده اند و اداره امور دولت بر عهده بگيرند. ... تا زماني که زنان کاملا آزاد نشده اند، پرولتاريا نمي تواند به رهائي کامل دست يابد.» (لنين، "به زنان زحمتکش" – کليات آثار لنين جلد 30، سال 1920)

يکی از رهبران کمون پاريس- 1871

   لنين در مصاحبه اي با کلارا زتکين (پس از انقلاب روسيه)  به شمردن کمبودهاي حزب در زمينه فعاليت در ميان زنان پرداخته و مي گويد: « بخشهاي سراسري (دولت) ما هنوز فاقد درك درست از اين مسئله هستند. آنها در زمينه ايجاد يك جنبش توده اي از زنان زحمتكش تحت رهبري كمونيستي به برخورد منفعل و صبر و انتظار عادت كرده اند. آنها درك نمي كنند كه رشد و رهبري يك چنين جنبش توده اي بخشي مهم از فعاليت حزب است؛ نيمي از كل فعاليتهاي حزب است. اينكه آنها گاهي ضرورت و ارزش يك جنبش كمونيستي هدفمند، قوي و وسيع را برسميت مي شناسند، بيشتر جنبه تعارفهاي افلاطوني دارد تا يك دلمشغولي و وظيفه حزبي ... آنان تهييج و تبليغ در ميان زنان و وظيفه به ميدان كشيدن انقلابي نمودن آنان را  به عنوان كاري نه چندان مهم، و به عنوان وظيفه اي فقط براي زنان كمونيست تلقي مي كنند. و اگر اين كار سريعتر و نيرومندتر پيش نمي رود، فقط زنان كمونيست را مستحق سرزنش مي دانند. اين غلط است، اساسا غلط! ... متاسفانه هنوز در توصيف بسياري از رفقايمان مي توان گفت كه، كمونيست را خراش بده تا يك عامي ظاهر شود.  براي اطمينان بايد نقطه حساس، مانند طرز فكر آنان درباره زنان خراش را دهيم  ...  من از زندگي كارگران با خبرم، اين شناخت فقط از روي كتابها نيست؛ فعاليت كمونيستي ما در ميان توده زنان، و كار سياسي ما بطور كلي، تربيت مردان را نيز به ميزان قابل توجهي ايجاب مي كند. ما بايد ديدگاه برده دارانه را، هم از حزب و هم از ميان توده ها ريشه كن كنيم. اين يكي از وظايف سياسي ماست، اين وظيفه همانقدر عاجل و ضروري است كه تشكيل نهادي از رفقاي زن و مرد كه از نظر تئوريك و عملي به خوبي تربيت شده باشند و كار حزبي را در ميان زنان كارگر به پيش برند.

« همچنين ضرورت عملي، مارا وادار به يافتن راههاي تازه آزاد كردن توده زنان مي كند. منظورم همبستگي رفيقانه كمونيستي است و نه همبستگي بورژوازيي كه رفرميستها موعظه مي كنند؛ رفرميستهايي كه شور انقلابي خود را همانند بوي سركه ارزان از دست داده اند. همبستگي انقلابي بايد با ابتكارات فردي همراه باشد؛ تا اين ابتكارات به فعاليت جمعي تبديل شده با آن تركيب شود.» (لنين – نقل شده در "خاطرات من با لنين" نوشته کلارا زتکين - 

                          ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

                                                              سوال و جواب" ۱ "