ديدگاه مارکسيزم در رابطه با ستم بر زن

در مارکسيزم توجه به مسأله ستم بر زن اولين بار توسط انگلس در کتاب "منشاء خانواده"اش در يک تحليل ديالکتيکی از تاريخ مطرح گرديد. انگلس در آن کتاب به تشريح اوائل دوران مالکيت خصوصی پرداخته و توضيح می دهد که مالکيت خصوصی باعث از بين رفتن زندگی قبيله ای شد. در زندگی قبيله ای زنان و مردان به طور مساوی در کار توليد اجتماعی و بهره برداری سهيم بودند، اما با پيدايش مالکيت خصوصی، در درجه اول پديده خانواده شکل گرفت. "خانواده" برای اين به وجود آمد که از مالکيت خصوصی دفاع کند. در روند شکل گيری خانواده به شکلی که ما می شناسيم، زن حضور مستقيم خود را در توليد اجتماعی از دست داده و تبديل به "ملک" شوهر گرديد.

پيش از پيدايش مالکيت خصوصی، اين مادر بود که در رأس خانواده (در شکل قبيله ای آن) قرار داشت و فرزندانش نام او را به ارث می بردند. با پيدايش خانواده در دوران مالکيت خصوصی،  زن اين نقش خود را نيز در جامعه از دست داد و فرزندانش با به ارث بردن نام پدر، اموال او را نيز به ارث می بردند و مادر در اين ميان نقشی نداشته و چون برده ای اسير زندان خانواده گشت و به اين ترتيب کليه حقوق انسانی و اوليه خود را از دست داد. پدر به خاطر اموال خصوصی اش، خود در رأس خانواده قرار گرفته و به اين ترتيب پدرسالاری آغاز و تبعيض نسبت به زن اعمال گرديد.

به اين دليل در مارکسيزم، بقیه در ادامه مطلب

 (منشاء خانواده http://www.marxists.org/farsi/archive/marx/index.htm 

در جوامع اوليه بشری که هنوز اشتراک عمومی در امر مالکيت وجود داشت، موقعيت زنان نيز مظاهر خاص خود را داشت: تقسيم کار بين افراد قبيله بر اساس نياز و اصل ادامه نسل انجام می گرفت. برای مثال اگر زنان در مکانی مستقر می شده  و به کار دانه جمع کنی و بعدها هم به امر کشاورزی و دامداری می پرداختند، برای اين بود که در شرايط آن زمان، شانس  جان سالم بدر بردن زنی که زايمان می کرد و امکان سالم تر به دنيا آمدن نوزاد و زنده ماندنش بيشتر می شد. امکان فراهم آوردن آب و آذوقه برای مادر و فرزند هم بيشتر می بود. اهميت اين مسأله هم از آن جهت بود که حيات هر قبيله به تعداد افراد آن بستگی داشت. تقسيم کار در آن دوران برحسب نياز انجام می گرفت و دليل ديگری نداشت. همه افراد قبيله اعم از زن و مرد، از حقوق مساوی برخوردار بودند و با وجود اين که آن دوره، به دوران «مادر سالاری» معروف است، اما در حقيقت هيچ کس بر کسی «سالاری» نمی کرد. در روابط  خصوصی بين زن و مرد هم تساوی حقوق برقرار بود و دو طرف تا زمانی که مايل بودند، در کنار هم زندگی زناشوئی داشتند و آنگاه که يکی مايل به ترک «همسر» خود می شد، زن و مرد از يکديگر جدا شده و در برابر يکديگر يا قبيله و کودکان خود مرتکب «گناه» نمی شدند. مادران که محور قبيله بودند، از همه کودکان قبيله، اعم از اين که فرزندان خودشان بودند يا نه، نگهداری می کردند و مردهای قبيله هم بين فرزندان خود و ساير کودکان فرقی نمی گذاشتند. مردان در آن دوران در واقع اهميت نمی دادند که  کودک فرزند کسی است. کودک فرزند قبيله بود و همه در برابر او يک اندازه مسئوليت داشتند. بقیه در ادامه مطلب

در گرامیداشت 8 مارس 2007!

بهرام رحمانی

تاریخ ستم بر زنان، با تاریخ پیدایش طبقات عمیق­تر شد. با پیدایش مالکیت خصوصی و دولت، نقش مرد نیز در تولید و در خانواده نقش مرکزی پیدا کرد. از این رو، بر خلاف نظریه­های فمینیستی، ستم بر زنان نه براساس ستم جنسیتی، بلکه بر پایه روابطی شکل گرفت که نتیجه روابط تولیدی بود. تقسیم کار در خانواده، براساس مناسبات بورژوایی شکل گرفت که در آن مرد رییس و نان­آور خانواده و اتوریته انحصاری پیدا کرد و زن و فرزندان بایستی این اتوریته مطلق او را بپذیرند. در تقسیم کار بورژوایی، نقش زن محدود شد به چهاردیواری خانه و وظایف خانگی. بدین ترتیب، ریشه مادی ستم بر زنان در سرمایه­داری است و دخالت و حضور زن در تولید اجتماعی، پیش شرط رهایی اوست.

امسال در حالی میلیون­ها زن و مرد برابری­طلب و آزدای­خواه، خود را برای استقبال برگزاری هر چه با شکوه­تر هشت مارس، روز جهانی زن آماده می­کنند که جنگ در عراق، افغانستان، سومالی و غیره، به طور روزانه جان صدها انسان را می­گیرد. علاوه بر این، هزاران زن و دختر در این کشورها به طور دایم در معرض هتک حرمت انسانی و تجاوز و سرکوب قرار دارند.

          برگرفته از جهان امروز شماره 185                                                                                              بقیه در ادامه مطلب